Staranne zaplanowanie leczenia ortodontycznego jest kluczowe w osiągnięciu najlepszych efektów. Twój ortodonta musi ocenić wadę zgryzu, przeanalizować pozycje zębów i dobrać najlepszy.

Przed założeniem aparatu musisz zrobić przynajmniej dwa zdjęcia rentgenowskie, które pozwolą określić wadę zgryzu. Lekarz zleca wykonanie zdjęcia pantomograficznego oraz cefalometrycznego. Ortodonta robi również wyciski górnych i dolnych zębów w celu wykonania cyfrowych modeli diagnostycznych. Wraz ze zdjęciami są one niezbędne do zaplanowania leczenia ortodontycznego. Na ich podstawie planuje zakres i możliwości leczenia. Przed rozpoczęciem leczenia zęby muszą być wyleczone, kamień i osad usunięty. Czasami leczenie ortodontyczne wymaga usunięcia zęba.

Z planu leczenia dowiesz się, jak długo będzie trwało i jakie będą jego koszty, w tym koszty: założenia aparatów, wizyt kontrolnych, zdjęcia aparatu oraz wykonania aparatu retencyjnego, niezbędnego po zakończeniu leczenia. Po zaplanowaniu leczenia i uzyskaniu zgody pacjenta ortodonta przystępuje do założenia aparatu.

Po przeprowadzonej analizie podejmiecie decyzję dotyczącą tego, jaki rodzaj aparatu stałego wybrać. Do wyboru pozostają: aparat ortodontyczny klasyczny metalowy lub estetyczny, samoligaturujący (np. Damon) oraz lingwalny (np. Incognito). Aparaty te różnią się między sobą rodzajem tworzywa użytego do budowy zamka, widocznością na zębach, obecnością gumeczek. Od rodzaju aparatu uzależnione są ponadto: długość trwania leczenia, częstość wizyt kontrolnych, komfort noszenia aparatu, a wreszcie jego cena.

W większości przypadków leczenie ortodontyczne wymaga założenia aparatu stałego na oba łuki zębowe. Ponieważ kosmetyczne aparaty stałe są droższe niż metalowe, często stosowanym rozwiązaniem, obniżającym koszty, jest założenie aparatu łączonego. Zamki kosmetyczne nakleja się tylko na zęby górne, a na pozostałe tańsze zamki metalowe.

Konieczne są systematyczne wizyty kontrolne u ortodonty, który sprawdza postępy leczenia, ustawia nacisk drutu na zęby, zmienia elastyczne ligatury, uaktywnia pozostałe elementy aparatu, takie jak: sprężynki, wyciągi czy łańcuszki.
Wizyty kontrolne w przypadku aparatów klasycznych metalowych i estetycznych oraz lingwalnych odbywają się raz w miesiącu. Natomiast w przypadku aparatów samoligaturujących co sześć tygodni.

Po uzyskaniu zaplanowanego efektu, czyli osiągnięciu prawidłowych relacji zgryzowych oraz oczekiwanego ustawienia zębów, można zdjąć aparat ortodontyczny. Zdejmowanie aparatu ortodontycznego polega na odklejeniu zamków, oczyszczeniu zębów z pozostałości kleju ortodontycznego. Następnie ortodonta robi wyciski, w celu wykonania wyjmowanego aparatu retencyjnego lub przykleja specjalny drucik na zęby od strony języka. Cały zabieg trwa około sześćdziesięciu  minut.

Po zdjęciu aparatu zalecana jest wizyta kontrolna u dentysty w celu dokonania przeglądu stomatologicznego i wykonania zabiegu profilaktycznego polegającego na wtarciu w zęby preparatu fluoru.

Ten etap leczenia ortodontycznego jest często lekceważony przez pacjentów. Jednak długotrwałe utrzymanie efektu leczenia zależy przede wszystkim od dyscypliny pacjenta w użytkowaniu aparatów retencyjnych, które wykonywane są zaraz po zdjęciu aparatu stałego.

Czas trwania retencji zależy od: rodzaju i nasilenia wady zgryzu, zastosowanej metody leczenia, wieku pacjenta oraz czynników genetycznych. Przeciętnie okres leczenia retencyjnego za pomocą aparatu retencyjnego wyjmowanego trwa dwa lata. W pierwszym okresie aparat zakłada się każdej nocy, z czasem coraz rzadziej, ale przynajmniej co kilka dni. Natomiast retencja w postaci przyklejonego drucika może pozostać na zębach właściwie dożywotnio.

Posiadanie aparatu ortodontycznego może utrudnić utrzymywanie prawidłowej higieny jamy ustnej. W wyniku odkładania się płytki nazębnej (w jej skład wchodzą resztki pokarmowe, składniki śliny i bakterie) na powierzchni zębów, z czasem powstaje kamień, którego nie można usunąć za pomocą pasty i szczoteczki do zębów. Aby zachować zdrowe zęby i dziąsła niezbędna jest wyjątkowa dbałość o higienę oraz regularne wizyty w gabinecie higienistki stomatologicznej. Podczas wizyty higienistka usunie osad z zębów, z powierzchni między zębami i ze wszelkich zakamarków aparatu. Zabieg wykonany zostanie przy użyciu ultradźwięków. Dodatkowo zęby zostaną wypiaskowane. Po piaskowaniu zęby odzyskują swój naturalny kolor. Są jaśniejsze, gładsze i lśniące. Na dobrze oczyszczonych zębach kamień odtwarza się znacznie wolniej.

Podczas wizyty higienistka stomatologiczna naucza pacjenta prawidłowych metod oczyszczania zębów, posługiwania się przyborami dodatkowymi (np. nicią dentystyczną, szczoteczkami międzyzębowymi, irygatorem wodnym), edukuje w zakresie błędnych nawyków i przyzwyczajeń pacjenta w zakresie żywienia (np. eliminacja z diety węglowodanów) oraz szkodliwych nawyków (np. palenie papierosów).